خیلی دور، خیلی نزدیک
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در گفتوگویی تلویزیونی گفت:
«هیئت پاکستانی دیشب وارد کشور شدند؛ البته از چند روز قبل نیز وزیر کشور پاکستان در ایران حضور داشتند. پاکستان به عنوان محور اصلی گفتگوها میان ایران و ایالات متحده آمریکا، در این چند هفته نقش مهمی را ایفا کرده است. هدف از این سفر نیز ادامه تبادل پیامها میان ایران و آمریکا بود. تمرکز ما در این مرحله بر خاتمه جنگ تحمیلی است؛ با همان مختصاتی که کموبیش از آن اطلاع دارید و بر اساس پیشنهاد ۱۴ بندی جمهوری اسلامی ایران که چندین بار میان طرفین رفتوبرگشت داشته است. در خصوص بندهای مختلف این پیشنهاد، دیدگاههای طرفین متبادل شده و در این چند روز نیز درباره برخی نکات و عبارتپردازیهایی که کماکان حول آنها اختلافنظر وجود داشت، بحث و گفتگو صورت گرفت. در این راستا پیشنهادهایی مطرح شد که برخی از آنها همچنان در حال بررسی و اعلام نظر هستند.»
به گزارش اسپادانا خبر، بقائی در پاسخ به این پرسش که آیا به توافق نزدیکتر شدهایم یا دورتر تاکید کرد:
«شاید بتوان گفت «خیلی دور، خیلی نزدیک»؛ چرا که از یک سو، ما با تله ضدونقیضگویی طرف آمریکایی مواجه هستیم. آنها دیدگاههای خود را بارها تغییر دادهاند و مواضع متناقضی از سوی مقامهای مختلفشان بیان شده است. از این حیث، ما نمیتوانیم کاملاً مطمئن باشیم که این رویکرد تغییر نخواهد کرد. از سوی دیگر، پس از چند هفته گفتگو میان دو طرف، میتوان گفت که روند به سمت نزدیکتر شدن دیدگاهها پیش میرود. البته نزدیکتر شدن نه به این معنا که ما و آمریکا قرار است درباره موضوعاتی به این اهمیت به تفاهم کامل برسیم، بلکه به این معناست که بر مبنای مجموعهای از پارامترها بتوانیم به یک راه حل مرزی و مورد توافق طرفین دست یابیم. بنای ما بر این بوده است که در ابتدا یادداشت تفاهم یا تفاهمنامهای را تدوین کنیم؛ طرحی به صورت یک تفاهم چارچوبی مشتمل بر ۱۴ بند. در این یادداشت تفاهم، مهمترین موضوعاتی که برای خاتمه جنگ تحمیلی لازم است و مواردی که برای ما اهمیت اساسی دارد، گنجانده میشود تا ظرف یک مدت زمان معقول ۳۰ تا ۶۰ روزه، در خصوص جزئیات موضوعات گفتگو شود و در نهایت به یک توافق نهایی دست پیدا کنیم. ما در مرحله نهاییسازی این یادداشت تفاهم هستیم. موضوعاتی نیز که در این مرحله درباره آنها بحث میشود ــ همانطور که اشاره کردم ــ به طور کلی بر خاتمه جنگ متمرکز است. موضوع پایان یافتن تعرضات دریایی آمریکا (همان چیزی که خودشان از آن به عنوان محاصره دریایی یاد میکنند) و موضوعات مرتبط با آزاد شدن اموال بلوکه شده ایران، از عمده مواردی هستند که در این یادداشت تفاهم به آنها پرداخته میشود.»
وی در پاسخ به سوالی در مورد وضعیت تنگه هرمز توضیح داد:
«تنگه هرمز به آمریکا ربطی ندارد. تنگه هرمز بین ما و عمان به عنوان کشورهای ساحلی باید در موردش سازوکاری تعریف شود و البته ما با سازمانهای ذی صلاح بین المللی هم در ارتباط هستیم چند نوع بعد جلساتی با طرف عمانی داشتیم با بقیه کشورها ما گفتگو میکنیم حتما بخاطر اینکه ما نسبت به اهمیت این آب راه برای کل جامعه بینالمللی آگاه هستیم. جامعه بینالمللی به این جمع بندی رسیده که ناامنی تحمیلی بر این آبراه ناشی از اقدام تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی است درک میکنند که اقدام مسئولانه ایران و عمان برای اتخاذ سازوکارهای جهت اطمینان بخشی نسبت به تردد ایمن کشتیها از این آب را به نفع جامعه بینالمللی است. لذا کاری که ما داریم انجام میدهیم، هم در راستای حفظ امنیت ملی و منافع ملی ایران و عمان هست (به عنوان کشورهای ساحلی) و هم با هدف اطمینان از تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز است. خب ما انتظار داریم همه کشورهایی که برای آزادی دریانوردی و تجارت آزاد ارزش و اهمیت قائلاند، این وضعیت را درک کنند و کمک بکنند که انشاءالله یک سازوکار مؤثر و کارآمد در اینجا شکل بگیرد. بنابراین ما کار خودمان را با عمان و سایر جهات ذیربط از این حیث ادامه خواهیم داد. موضوع تنگه هرمز یکی از مباحثی است که در این یادداشت تفاهم نیز روی آن بحث میشود، ولی مهمتر از آن، پایان دادن به دزدی دریایی و راهزنی دریایی آمریکا علیه کشتیرانی بینالمللی است. این موضوع برای همه کشورها مهم است؛ به خاطر اینکه هم باعث ایجاد ناامنی در سطح بینالمللی شده و در آبهای آزاد کشورها را مورد تعرض قرار دادهاند، و هم برای ما مهم است به عنوان طرفی که مورد هدف اقدامات ایذایی آمریکا علیه کشتیهای تجاری بوده است.»
بقائی در خصوص مذاکره در خصوص پرونده هسته ای تاکید کرد:
«درباره این موضوع هستهای؛ در این مرحله ما میدانیم که موضوع هستهای ما بهانهای بوده برای دو جنگ تجاوزکارانه علیه مردم ایران. در عین حال، تجارب قبلی را داریم که ما در حین مذاکرات هستهای مورد تعرض قرار گرفتیم؛ لذا مسئولانه و خردمندانه تصمیم گرفتیم که در این مرحله، اولویت و تمرکز را بگذاریم روی موضوعی که برای همه ما فوریت دارد و آن، خاتمه جنگ در همه جبهههاست ــ من تأکید میکنم به شمول لبنان. اینکه در مراحل هر بازه زمانی که مورد تفاهم نهایی قرار بگیرد، ما در مورد موضوع هستهای یا سایر موضوعاتی که الان تفاهم میکنیم در موردش صحبت بکنیم، بحث مجزایی است؛ ولی در این مرحله همانطور که عرض کردم، همه تمرکز ما بر خاتمه جنگ است.
بقائی تاکید کرد:
«قطعاً رفع تحریمها یکی از موضوعات مورد بحث در هر گفتگویی با طرفهای آمریکایی است. این تحریمها هم غیرقانونی است و هم ضد بشری است. با توجه به اینکه ما در مورد موضوع هستهای در این مرحله راجع به جزئیات صحبت نمیکنیم، قاعدتاً در این فرصت کوتاه راجع به جزئیات مباحث مرتبط با رفع تحریمها نیز صحبت نمیشود؛ اما صراحتاً مطالبه ایران برای رفع همه تحریمها در متن مطرح شده است. این یک مطالبه ثابت ماست در هر تعاملی با طرفهای مقابل و این هم یکی از موضوعاتی است که در بازه زمانی بعدی، پس از اینکه این یادداشت تفاهم نهایی بشود، باید جزئیاتش مورد بررسی قرار بگیرد و ما مطمئن بشویم که طرف مقابل آن را انجام میدهد. در همین رابطه، خب بحث آزادسازی منابع بلوکه شده ایران مطرح است؛ این یکی از موضوعاتی است که در همین ابتدای امر باید مد نظر باشد و باید ما به این موضوع رسیدگی بکنیم. لذا هم موضوع هستهای در این یادداشت تفاهم ۱۴ بندی گنجانده میشود و هم موضوع آزادسازی وجوه و اموال مسدود شده.»
بقائی همچنین افزود:
«در مورد تهدید و اینها، که اصلاً با ما از تهدید صحبت نکنند؛ کسی اصلاً فکر نمیکنم به خودش اجازه بدهد بخواهد پیام تهدیدآمیز از طرف هیچ طرفی برای ما بیاورد، از این حیث خیالتان راحت باشد. کارویژه میانجی در اینجا (پاکستان) همین تداوم دیپلماسی است و انصافاً باید تقدیر کرد از عملکرد دوستان پاکستانی در این چند هفته که تلاش زیادی انجام دادند. این رفتوآمدها هم در راستای ایفای وظیفهشان به عنوان میانجیگرِ گفتگو بین ایران و آمریکاست.»
وی در خصوص سفر هیئتی از قطر به تهران هم توضیح داد:
«میانجی ما در مفهوم دقیق کلمه رسما همان پاکستان است. طرفهای دیگری هم هستند که تلاش میکنند کمک کنند. ما از آنها تشکر میکنیم. قطر یکی از این کشورها است.کشورهای منطقه به دنبال کاهش تنش هستند.
بقائی گفت:
«کشورهای منطقه شاهد بودند که تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی میتواند چه آثاری داشتهباشد. حضور هیئت قطری هم برای کمک به حلفصل برخی بندهای تفاهم بود.»
بقائی گفت:
«بازه زمانی ۳۰ و ۶۰ روزه در متن یادداشت تفاهم درج شدهاست. معنایش این است که مادامی که یادداشت تفاهم مورد توافق واقع نشدهاست هنوز این بازه شروع نشدهاست.»
وی تاکید کرد:
«فعلا برای نهایی کردن یادداشت تفاهم تلاش میکنیم. در ظرف یک هفته گذشته روند رو به نزدیک شدن نظرات بودهاست. باید منتظر بود و دید که در طول سه چهار روز آینده چه اتفاقی خواهد افتاد.»
بقائی در خصوص رای ایران در اجلاس بازنگری در پیمان عدم اشاعه نیز توضیح داد:
«ایران با قوت و قدرت جلوی درج بندی که خلاف منافع ایران باشد را گرفت. این کنفرانس، اجلاس سالانه بازنگری در پیمان عدم اشاعه بود و مرسوم است که در پایان اجلاس سندی را در مورد نتایج اجلاس تصویب میشود. در این سند به جای اینکه حملات آمریکا و اسرائیل به تاسیسات هستهای ایران را محکوم بکنند، ایران را محکوم کردهبودند.»
وی گفت: «
ما با قاطعیت با صدور این سند مخالفت کردیم. علاوه بر این این اجلاس همواره از اشاره به سلاحهای هستهای رژیم صهیونیستی باز ماندهاست و از عبارات دقیق و محکم در این خصوص استفاده نکردهاست.»
